شایستگی مرتع و از طرفی قابلیت چرایی مرتع از موارد مهم در امر آنالیز و ارزیابی مراتع بوده و شناخت عوامل موثر بر آن، خود از اهمیت زیادی برخوردار است. از آنجایی که تقریبا همه اجزای اکوسیستم مرتعی روی تعیین شایستگی مرتع تاثیر می گذارند، بنابراین از بین عوامل فیزیکی و پوشش گیاهی سه عامل تولید علوفه، منابع آب و حساسیت به فرسایش انتخاب شد. هدف از پژوهش حاضر بررسی تناسب مراتع لار، دشت بکان، سیاهرود و اردستان و ارایه مدلی برای چرای گوسفند می باشد. این تحقیق در 4 منطقه به ترتیب 2 منطقه سیاهرود و لار در رشته کوه های البرز، اردستان در منطقه مرکزی و دشت بکان در منطقه زاگرس انجام گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که در مناطق مورد مطالعه از بین عوامل فیزیکی شیب، دوری از منابع آب و فرسایش بیشتر از عوامل گیاهی در تعیین قابلیت چرایی نقش داشتند. به طور کلی در منطقه سیاهرود، فراوانی گیاهان سمی، شیب تند، موقتی بودن منابع آب سازندهای حساس به فرسایش عوامل محدود کننده بودند. شیب زیاد، حساسیت سنگ و خاک به فرسایش و نحوه بهره برداری از اراضی در منطقه لار قابلیت آن را کاهش می داد. در منطقه اردستان تولید کم، وجود گیاهان مهاجم، دوری از منابع آب، نحوه بهره برداری از اراضی و فرسایش های فعلی باعث کاهش شایستگی آن می شوند. در منطقه دشت بکان شیب، نحوه پراکنش منابع آب و عدم وجود منابع دایمی آب، ایجاد محدودیت می کنند. به طور کلی هر نوع بهره برداری از زمین نیازمندی های مشخص و هر واحد اراضی کیفیت معینی دارد و در خصوص بهره برداری از مراتع برای چرای گوسفند، رعایت ظرفیت چرا، توجه به آمادگی مرتع و به کاربردن برنامه های اصلاحی در مراتع مورد مطالعه می تواند در افزایش قابلیت مراتع برای چرای گوسفند کمک کند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

برخورداری از خدمات مختلف رفاهی و تسهیلات اجتماعی، فرهنگی و بهداشتی، از اساسی ترین شاخص های توسعه در هر واحد برنامه ریزی و بویژه مناطق روستایی است. هدف از انجام این پژوهش بررسی و مطالعه وضعیت شاخص های اجتماعی، فرهنگی، بهداشتی و زیربنایی دهستان های بخش مرکزی شهرستان اردبیل و رتبه بندی این دهستان ها ازنظر برخورداری از شاخص های توسعه و تعیین محروم ترین و برخوردارترین آنها و نشان دادن اولویت های توسعه در منطقه است. در این پژوهش با استفاده از مطالعات میدانی و تهیه پرسشنامه از دهستان ها اطلاعات و داده های موردنیاز جمع آوری شده، شاخص های ارزیابی سطوح توسعه مشخص و با روش تاکسونومی عددی دهستان های منطقه رتبه بندی شده است، سپس درجه توسعه یافتگی آنها تعیین و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که دهستان سردابه به علت توسعه یافتگی بیشتر نسبت به دیگر دهستان ها ناهمگن می باشد، دهستان کلخوران در رتبه حد متوسط توسعه و بقیه دهستان ها در رتبه محروم و خیلی محروم قرار دارند. بدیهی است با مشخص شدن تفاوت و اختلاف درجه توسعه یافتگی این دهستان ها، برنامه ریزان و متولیان توسعه روستایی بهتر می توانند نسبت به اولویت برنامه های توسعه روستایی ازنظر شاخص های توسعه مورد مطالعه این مناطق اقدام نمایند.

طبقه بندی جوامع گیاهی یکی از روش هایی است که ساختار یک اکوسیستم را مشخص می کند و ارتباط آن را با عوامل محیطی نشان می دهد. فن تجزیه خوشه ای در اکولوژی توصیفی برای تعیین جوامع گیاهی کاربرد زیادی دارد. هدف از تحقیق حاضر، طبقه بندی مکان های مرتعی رویشی گل ماهور و مشخص کردن پارامترهای کیفی که باعث جداسازی این مکان های مرتعی شده، به وسیله آنالیز خوشه ای (CLUSTER) است. این تحقیق در پنج مکان مرتعی رویشی گل ماهور (دره حوض، قهیز، ورودی سمیرم، قلعه قدم و دنا) انجام گرفت. برای شناسایی ترکیبات فرعی، گیاه در مرحله گلدهی از 5 مکان مرتعی مذکور، جمع آوری و در سایه خشک شد و عصاره آن به روش هضم استخراج شد. طبقه بندی خوشه ای مکان های مرتعی با توجه به شاخص های کیفی گل ماهور به روش واریانس حداقل انجام گرفت. نتایج طبقه بندی به صورت نمودار درختی ترسیم شد. برای تشخیص نقش ویژگی های کیفی در ساخت گروه های نمودار درختی و اطمینان بیشتر از گروه بندی، تجزیه واریانس یک طرفه به روش دانکن، بر مبنای طرح کاملا تصادفی نامتعادل انجام شد. نتایج نمودار نشان داد مکان های مورد مطالعه بر اساس ترکیبات شیمیایی فرعی موجود در عصاره گل، برگ و ساقه به ترتیب در سطح تشابه 68.5 درصد، 71.5 درصد و 63 درصد در 3 رویشگاه قرار می گیرند. همچنین عامل های جداسازی رویشگاه های مختلف از هم، به خوبی مشخص شده است که در اندام گل ترکیبات استر و گلیکوزید، در اندام برگ اسید، گلیکوزید، آمید و ترپن و بالاخره در اندام ساقه ترکیبات هیدروکربن و نیتریل، باعث تفکیک رویشگاه های مورد مطالعه شدند. به طور کلی، نتایج این تحقیق نشان داد که روش طبقه بندی خوشه ای از دقت زیادی برخوردار است و می تواند شاخص های گیاهی اندازه گیری شده را به نحو مطلوبی، بررسی کند و عامل هایی را که باعث جدایی مکان های مرتعی از هم شده است، به صورت دقیق مشخص کند. پیشنهاد می شود تحقیقات مشابه در سایر رویشگاه های گل ماهور در مناطق دیگر کشور انجام گیرد تا بهتر بتوان مهم ترین رویشگاه این گیاه را شناسایی کرد. همچنین پیشنهاد می شود با فراهم کردن شرایط محیطی لازم گیاه، کشت آن را را در سطح وسیع انجام داد تا حداکثر استفاده از مواد موثر گیاه صورت گیرد. ضمن اینکه از روند رو به زوال گل ماهور جلوگیری شود.

شوری خاک یکی از عوامل اصلی تخریب اراضی در مناطق خشک و نیمه خشک به شمار می رود. دورسنجی، نقش مهمی در شناسایی و طبقه بندی خاک های شور ایفا می کند. هدف این مطالعه، نقشه برداری رقومی شوری خاک سطحی در شهرستان باوی واقع در بخش مرکزی استان خوزستان می باشد. ابتدا 350 نمونه خاک با روش ابر مکعب لاتین مشروط (cLHS) جمع آوری شده و مجموعه ای از متغیرهای محیطی به وسیله داده های ماهواره ای و توپوگرافی استخراج گردید. سپس، برای کاهش حجم داده ها و تفسیرپذیری آن ها، از روش تجزیه و تحلیل مؤلفه های اصلی (PCA) استفاده شد. در این مطالعه، نقشه برداری رقومی شوری خاک با استفاده از الگوریتم های طبقه بندی نظارت شده پیکسل پایه و شیءگرا انجام شد. همچنین، تأثیر تعداد نمونه های آموزشی بر عملکرد الگوریتم های طبقه بندی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحلیل PCA نشان داد که باندهای اولیه (PC1-PC6) بیشترین حجم اطلاعات را برای طبقه بندی داشته اند. همچنین، شاخص روشنایی (BI)، شاخص پوشش گیاهی شوری خاک (VSSI)، شاخص تفاوت پوشش گیاهی (DVI) و شاخص تفاضل نرمال شده پوشش گیاهی سبز (GNDVI) با بیشترین بار عاملی (99/0)، مهمترین متغیرهای تأثیرگذار در شناسایی و نقشه برداری شوری خاک در منطقه بوده اند. نتایج پژوهش نشان داد که کاهش تعداد نمونه های آموزشی، دقت الگوریتم های طبقه بندی را اندکی کاهش داده است. در روش طبقه بندی شیءگرا، الگوریتم ماشین بردار پشتیبان (SVM) و در روش طبقه بندی پیکسل پایه، الگوریتم جنگل تصادفی (RF)، بهترین عملکرد را در تشخیص و جداسازی کلاس های شوری خاک داشته اند. نتایج بررسی شوری خاک در نقشه الگوریتم ماشین بردار پشتیبان نشان داد که خاک های با کلاس شوری خیلی شدید (dS/m 16 <)، دارای بیشترین فراوانی در منطقه هستند.

در این مطالعه، تغییرات زمانی-مکانی گستره­ برفی البرز مرکزی در مقیاس فصلی برای سال­های 1985 تا 2020 پایش گردیده که از تصاویر سری لندست TM، ETM و OLI برای سال­های 1985، 1995، 2005، 2015 و 2020 استفاده شد. برای هر فصل از سال، تصاویر استخراج و تصحیحات انجام شد. برای استخراج پهنه برفی، از الگوریتم طبقه­بندی ماشین بردار پشتیبان (SVM) استفاده گردید. مساحت پهنه برفی با انتقال نقشه­ طبقه­بندی شده به محیط ArcGIS به­ دست آمد. نتایج نشان داد ضریب کاپا برای نقشه­های طبقه­بندی شده بیشتر از 91/0 بود. میانگین پهنه­های برفی برای زمستان، پاییز، بهار و تابستان به ­ترتیب 19/1، 47/0، 14/0 و 004/0 میلیون هکتار محاسبه گردید. پهنه­های برفی از سال 1985 تا 2020 سیر نزولی داشته، به­گونه­ای که در زمستان از 68/1 در سال 1985 به 98/0 میلیون هکتار در سال 2020، در پاییز از 84/0 در 1985 به 15/0 میلیون هکتار در 2020 رسده است. در زمستان و پاییز، پوشش برفی در بخش شرقی البرز مرکزی کاهش شدیدی نسبت به بخش غربی داشته است. در زمستان سال 1985، برف از دامنه ارتفاعی 1500 متر شروع می­شد، اما در سال 2020 به 2500 متری رسید. در تابستان، برف در سال 1985 در ارتفاعات بیش از 3900 متری بود، اما در سال­های 2015 و 2020 به بیش از 4200 متری در قله­ها مشاهده گردید. مساحت پهنه برفی در البرز مرکزی روند کاهشی داشته که در زمستان بیشترین میزان کاهش را به خود اختصاص داده است. می­توان نتیجه گرفت که استفاده از تصاویر لندست و اعمال الگوریتم­های طبقه­بندی برای استخراج برف بهتر از اعمال شاخص طیفی NDSI و همچنین تصاویر MODIS می­باشد.

در دهه های اخیر، با افزایش شمار خانوارهای طبقه متوسط مصرف گرا در کشورهای در حال توسعه، خاصه ناحیه آسیا و رشد بنگاه های آسیایی که عرضه کننده کالاهای مصرفی غیر ضروری و بازاری اند، مفهوم پر طمطراق «طبقه متوسط نوین آسیایی» به جای «طبقه متوسط جهانی» مورد توجه قرار گرفته و بدنه وسیعی از تحقیقات و ادبیات را به خود اختصاص داده است. مقاله حاضر، با روش مطالعه اسنادی کتابخانه ای، و بررسی جدیدترین پژوهش ها، درصدد است تا ماهیت و ابعاد گوناگون این جریان نوین را واشکافی کند و تصویر جامع و نسبتا کاملی از این موضوع به دست دهد. این مقاله، نخست، حجم عظیم خانوارهای طبقه متوسط نوین آسیایی را که در پرتو رفرم های سیاسی اقتصادی حکومت ها در آن ناحیه ظهور یافتند، مورد بررسی قرار می دهد و سپس، با بررسی معیارهای گوناگون سنجش طبقه متوسط جدید، یک سنجه دقیق تر و جامع تری را پیش نهاد می کند. در پایان نیز، واکنش های مختلف اعضای این طبقه را که بسته به زمینه های اجتماعی- سیاسی و اجتماعی- اقتصادی کشورها گوناگون است، مورد بررسی قرار می دهد و نشان می دهد که مترتب کردن رسالت هایی بس انتزاعی و بزرگ به طبقه متوسط جدید مصرف گرا، بی آنکه بسترهای تاریخی و مراحل رشد اقتصادی درون کشورها را لحاظ کند، تا چه اندازه شکننده خواهد بود.